Eksperci przypuszczają, że selen – pierwiastek obecny w ludzkim organizmie – może chronić przed rakiem. Jak to możliwe?
Selen to pierwiastek, który (jak przypuszczają badacze) może chronić przed rakiem. Dlaczego jego niedobór powoduje nowotwory?

Do czego służy selen?

Selen to pierwiastek śladowy, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania wielu enzymów w naszym organizmie. Bierze udział w procesach metabolicznych komórek. Pełni także istotną rolę w prawidłowym działaniu tarczycy, a także uczestniczy w przemianach kwasów tłuszczowych i odgrywa istotną rolę w syntezie DNA i RNA.
Szacuje się, że aż 60% kobiet i 90% mężczyzn w Polsce ma zbyt niski poziom selenu.

Zbyt niski poziom selenu może powodować raka?

Pod koniec XX wieku trzech lekarzy – Schrautzer, Shamberger i Schwarz – badając swoich pacjentów zauważyli, że osoby chore na raka mają bardzo niski poziom selenu we krwi. To ciekawe odkrycie zainteresowało profesora Lubińskiego, który wraz ze swoim zespołem popularyzuje profilaktykę związaną z odpowiednim poziomem selenu, która ma zwiększać szanse na zdrowie i uniknięcie zachorowań na nowotwory.
Jak to możliwe, że selen może chronić przed rakiem? Nie ma co do tego pewności, jednak przypuszcza się, że selen przeciwdziała  uszkodzeniom chromosomów zawierających genetyczny materiał – kontroluje życie komórek i ich normalne rozmnażanie. Ponadto, jako antyoksydant, zmniejsza szkodliwe procesy utleniania w komórkach, nie dopuszcza do ich deformacji i uszkodzeń genetycznych DNA, a więc sprzyja prawidłowemu rozwojowi tkanek.

Gdzie znajduje się selen?

Selen znajdziemy m.in. w:
  • orzechach brazylijskich i nerkowca,
  • borowikach,
  • owocach morza,
  • rybach,
  • pełnoziarnistym pieczywie,
  • czosnku,
  • cebuli,
  • kiełkach zbóż,
  • soli morskiej.
Przyswajaniu selenu przeszkadza jedzenie słodyczy!

Czy selen można suplementować?

Polska gleba jest uboga w selen, dlatego wielu Polaków cierpi na jego niedobór w diecie. Niewystarczającą ilość tego pierwiastka sygnalizują następujące objawy:
  • częste przeziębienia,
  • brak odporności,
  • opryszczka i stany zapalne skóry,
  • ciągłe zmęczenie,
  • osłabienie mięśni,
  • kłopoty z płodnością u mężczyzn.
Pierwiastek ten możemy suplementować, ale nie róbmy tego na własną rękę, tylko pod kontrolą lekarza. Nadmiar selenu może bowiem skutkować cukrzycą typu 2, nadciśnieniem czy zaburzeniami gospodarki lipidów. 

Zapobiega nowotworom, utrzymuje młodość i sprawność seksualną. Chroni przed depresją i łagodzi choroby reumatyczne. Ale trzeba go stosować z umiarem.
Selen to składnik mineralny pełen kontrastów. W ludzkim organizmie (i w ogóle w naturze) występuje w śladowych ilościach, ale jest niezbędny do życia. Wchodzi w skład aminokwasów, z których zbudowane są żywe organizmy. Jest nieodzowny do wytwarzania enzymów.  Najważniejszy z nich – tzw. peroksydaza glutationowa – to silny przeciwutleniacz, który chroni czerwone krwinki i błony śluzowe przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. 

Niemal same zalety
Specjaliści zainteresowali się selenem w połowie ubiegłego wieku. Zaobserwowano wtedy, że zapobiega on martwicy wątroby u szczurów z niedoborem witaminy E (to też silny antyoksydant). Od tego czasu mnożą się badania na temat działania tego pierwiastka na ludzi.
Do tej pory odkryto zdolność selenu do zapobiegania nowotworom, szczególnie rakowi okrężnicy, prostaty i pęcherza. Od 2002 roku w Danii, Szwecji i Wielkiej Brytanii prowadzony jest wspólny projekt badawczy PRECISE mający na celu dokładne poznanie jego roli zapobieganiu chorobie nowotworowej. Wynika z niego, że ryzyko wystąpienia raka u osób z odpowiednim stężeniem selenu w organizmie jest aż o 37 proc. niższe niż u tych z niedoborami. Pierwiastek ten jest również kluczowym elementem zachowania dobrej odporności.
W 2007 roku przedstawiono badania, z których wynika, że może on spowalniać rozwój AIDS.  Korzystnie działa również na serce i stawy. Podawanie selenu osobom z reumatoidalnym zapaleniem stawów łagodzi objawy choroby niemal o 40 proc. I jeszcze korzyść dla panów: selen podtrzymuje ich sprawność seksualną i ma wpływ na jakość spermy. 

Ciemniejsza strona selenu
Jednak, jak w przypadku większości składników odżywczych, nadmiar selenu może zaszkodzić. Naukowcy ostrzegają, że powinni na niego uważać mężczyźni z rakiem prostaty. Wcześniej mówiono o nim jak o substancji zapobiegającej tej chorobie. Jednak u osób, które mają pewien wariant genu kodującego wytwarzanie enzymu SOD-2, wysoki poziom selenu zwiększa prawdopodobieństwo niepomyślnego przebiegu choroby.

Z innych badań wynika, że nadmiar selenu prowadzi do podwyższenia poziomu cholesterolu i zwiększa ryzyko zachorowania na cukrzycę
typu 2. Jednak nie trzeba obawiać się przedawkowania, jeśli dostarcza się go wyłącznie z diety lub naturalnych preparatów. W Polsce bardziej realny jest jego niedobór, bo gleba jest uboga w ten pierwiastek.   

Gdzie ten selen
W ramce powyżej podajemy dzienne zapotrzebowanie na selen. Można je zaspokoić, jedząc produkty bogate w jego dobrze przyswajalną formę: pieczywo pełnoziarniste, kasze, mięso, jajka, nabiał, ryby i skorupiaki. Niektórzy ludzie mają większe zapotrzebowanie na selen, co wiąże się z potrzebą przyjmowania suplementów. Najlepszą przyswajalność ma selen pozyskiwany z drożdży. Ich stosowanie trzeba jednak skonsultować z lekarzem. Większa dawka selenu potrzebna jest:
- nałogowym palaczom;
- osobom z zaburzeniami wchłaniania składników pokarmowych (np. z chorobą Leśniowskiego-Crohna);
- ludziom cierpiącym między innymi na choroby układu krążenia, astmę, zapalenie trzustki lub niepłodność.


Ile selenu dziennie potrzebujemy?
- NIEMOWLĘTA: 10–15 mcg
- DZIECI do 10. R.Ż.: 20–30 mcg
- 10–13 LAT: 45 mcg
- MŁODZIEŻ I KOBIETY: 60 mcg
- KOBIETY W CIĄŻY: 65 mcg
- MĘŻCZYŹNI: 70 mcg
- KOBIETY KARMIĄCE: 75 mcg
 

Niedobór selenu

Niedobór selenu ma wielokierunkowe działanie negatywne na organizm, przejawiające się przede wszystkim podatnością na zakażenia oraz nasileniem istniejących chorób i dolegliwości i problemami z tarczycą. Duża zawartość tego pierwiastka znajduje się w owocach morza, mięsie, zbożu i drożdżach.
Jaka jest istota choroby? Selen odgrywa w organizmie rolę ochronną w stosunku do białek, lipidów, kwasów nukleinowych i błon komórkowych, chroniąc je przed działaniem utleniaczy, a także bierze udział w prawidłowym działaniu hormonów tarczycy. Przyczyną niedoboru tego pierwiastka jest najczęściej zbyt mała jego zawartość w pożywieniu. Ma to związek z rejonem geograficznym i niską zawartością selenu w glebie na terenach uprawnych.
Jakie występują objawy? Objawy niedoboru selenu są różnorodne. Należą do nich: zaburzenia widzenia, podatność na infekcje, otępiałość umysłowa, zaburzenia czynności serca, łamliwość paznokci, dolegliwości ze strony mięśni i stawów.
Szczegóły diagnostyki Rozpoznanie ustala się w oparciu o wyniki oznaczenia stężenia selenu w surowicy.
Postępowanie i leczenie Leczenie polega na wzbogaceniu diety w produkty będące źródłem selenu oraz suplementację doustną tego minerału. Duże znaczenie ma odpowiednio wysokie spożycie selenu przez kobiety ciężarne, gdyż jego niedobór może być przyczyną ciężkich wad u płodu.
Do jakiego specjalisty należy się zgłosić? Leczeniem niedoboru selenu zajmują się interniści. W przypadku objawów ze strony tarczycy konieczna jest wizyta u endokrynologa.

Prześlij komentarz

Obsługiwane przez usługę Blogger.